Gezien

Vakantie en tijd om eens wat anders te zien, je te laten verrassen en meevoeren. Soms is dat wat onverwacht op je pad komt het leukste. Hier een paar voorbeelden uit mijn eigen ervaring van afgelopen week.
- in het Fotomuseum Antwerpen. Naar daar getrokken om Odette en Germaine te bekijken, maar vooral getroffen door The Sochi Project. De waanzin van de komende winterspelen en al de pijnlijke verhalen die eronder door stromen. Het worden de duurste Spelen ooit, in een subtropische badplaats en vlakbij de zeer gewelddadige Noord-Kaukasus. Sinds 2009 werken fotograaf Rob Hornstra en schrijver Arnold van Bruggen onafgebroken aan een omvangrijke documentaire over dit gecontesteerd conflictgebied. Thema’s als corruptie, geweld, terrorisme en toerisme vormen de rode draad doorheen het project.
- in het Museum M Leuven. Vertrokken naar Coxie maar geboeid geraakt door het kleurrijke universum van Tom Schamp. Allerlei verhalen over reizen. Ravi vond het alvast geweldig. En ik voelde me ook even helemaal van de wereld.
- in the Bib van Park Merksem: op het lijstje stond Penoza, maar was afwezig dus heel gelukkig gestoten op Pushing Daisies: prettig gestoord! Leuke ontdekking.

Aan iedereen een heel fijn eindejaar gewenst en een kleurrijke en wonderlijke start van 2014.

Over mensen die willen dromen, betekenis geven, zin ontdekken

Het einde van het jaar dendert dichterbij en de laatste loodjes wegen zwaar. Net daarom kan iets inspirerend lezen nu heel erg goed doen. Het interview met Bas Heijne in De Morgen dit weekend brengt heel wat vraagstukken van de laatste weken samen in een helder geheel. Heijne geeft een belangrijk inzicht mee: de menselijk nood aan verhalen, die zowel tot het mooiste als het hardste blijkt te kunnen leiden. Verhalen die verbinden en verhalen die verdelen.

Enkele dagen eerder schreef Heijne op zijn eigen blog een post die verwijst naar een verhaal dat ons de laatste dagen allemaal bezig hield: dat van de laatste reis van Nelson Mandela. Wat hij schrijft, vind voor een deel een echo in een sterke opinie van Naima  Charkaoui, directeur van het Minderhedenforum. Haar bedenkingen bij de aanwezigheid van een aantal Belgisch  politici bij de uitvaart van Nelson Mandela waren meer dan passend en terecht. De tijd, energie en middelen die ze in de reis naar Johannesburg investeerden hadden meer effect gehad wanneer ze zouden zijn aangewend om gerelateerde  vraagstukken op het thuisfront aan te pakken. Tegen discriminatie en uitsluiting kan je immers niet maar 'een beetje' zijn, kan je niet 'daar' wel en hier niet ageren. Mandela eer bewijzen kan niet genoeg gebeuren, maar je moet het wel oprecht en authentiek doen. Dat doe je door zijn gedachtegoed en strijd ook dicht bij huis waar te maken, door consistent te zijn in je verontwaardiging. Door toe te geven dat vandaag nog te veel jonge mensen in hun dromen en zin beknot worden.

En dan nu de ultieme kadootip

Vorige week gaf ik enkele duurzame en ethische kadootips mee. Maar de allerbelangrijkste vergat ik nog: een funky en originele klok van Time for Vinyl, de mini-onderneming waarin mijn petekind Elout actief is. Surf snel naar http://www.timeforvinyl.be/ want er loopt nu een speciale kerstactie! Niet aarzelen!

Kadootips

De feestdagen naderen en dus tijd om goede kadootips uit te wisselen.
Hierbij alvast mijn bijdrage:

- Voor de lezers: het boek  'Moeders van de stilte' van Birsen Taspinar. Vorige week naar een fantastische boekvoorstelling geweest. Het Red Star Line Museum vormde het decor van een bijeenkomst die bruiste en energie af. Mensen uit verschillende hoeken van de wereld, met verschillende achtergronden en toekomstprojecten. De spil van dat alles, psychologe en nu ook auteur Birsen Taspinar. Deze zomer schreef ik al een postje over haar. Je leert haar zelf ook beter kennen door naar het gesprek met haar en haar zus Fatma in 'Reyers laat' te kijken.

- Voor de fashionvictims: een coole outfit of hoofdeksel van Azira, ethical clothes for free confident women.  Je kan je stukken nu bestellen, maar ze zullen eerder voor tussen de Paaseieren dan voor onder de Kerstboom zijn. Met je aankoop doe je immers aan crowdfunding: je betaling is de investering waarmee de ondernemer in kwestie het door jou gewenste product echt in productie kan zetten. Een risicovolle onderneming, denk je? Dat valt wel mee. En deze ondernemer, Rachida Aziz, is het meer dan waard. Een jonge vrouw die stappen zet en sprongen waagt, die haar droom niet enkel droomt maar ook beleeft. Als ondernemer met 'andere' roots heeft ze het niet steeds makkelijk, maar ze zet door. En ze multitaskt ook: naast haar ontwerpwerk, blogt ze ook over de wereld om haar heen. Via het item 'My choice, not yours' deelt ze wat haar treft, blij of boos maakt. Te lezen.

- voor de gadgetlovers: een Fairphone, een ethisch verantwoorde GSM als het ware. De mijne zou er rond mid januari eindelijk moeten zijn, in een hip blauw jasje (ik wacht al sinds de zomer). Opnieuw een crowdfunding project. Momenteel bijna 11000 verkocht. Kritisch? Kan een smartphone wel fair zijn? Lees misschien even wat HUMO erover schreef.

Zo, nu aan de slag met die eindejaarslijstjes! En het zijn geen gratuite tips: alles waar ik naar verwijs heb ik zelf gekocht!

Superdiversiteit

Deze week heel wat nieuwe inspiratie rond topic superdiversiteit en migratie:
Allereerst grasduinen in het boek van Baukje Prins, 'Superdivers'. Integratie, zegt ze,  is een zaak van een samenleving van minderheden geworden. In het boek onderzoekt ze de vraag of het  mensen lukt om in zo’n ‘superdiverse’ omgeving relaties aan te gaan over de grenzen van hun ‘eigen’ groep heen: op welke terreinen vinden ze elkaar, en wanneer stokt de communicatie? En welke rol spelen verschillen in cultuur hier eigenlijk bij? Het boek bevat het verslag van een aantal casestudies naar alledaagse omgangsvormen in de grootstedelijke samenleving, verricht door onderzoekers verbonden aan het lectoraat Burgerschap en Diversiteit van De Haagse Hogeschool.

Daarna ook nog een boeiende lezing bijgewoond van Dirk Geldof.  Hij schets een aantal mogelijke toekomstscenario's voor onze hedendaagse steden. Hetzelfde doet Maurice Crul in zijn rede bij de inauguratie van een nieuwe leerstoel rond het thema (al in maart dit jaar). Beide wijzen op het belang van een mentaliteitswijziging: durven denken aan majority-minority cities, steden waar geen enkele groep nog dominant kan zijn. Bij Crul daarbij ook de intrigerende hypothese van het belang van inter-etnische vriendschappen (elective diversity), de flower-power voorbij.  Overgings ook al eens de focus van een project van de Universiteit van het Algemeen Belang in 2006. Verschillende Maten, heette dat. De UAB focust nu ook nog op stedelijkheid en jongeren. Te volgen!

Naar de top

Enkele dagen ziek geweest en daarbij dankbaar gebruik gemaakt van een kijk-tip van collega Tine. Samen met Tine ben ik actief in de evaluatie van de zogenaamde methodiek 'Toekomstorientering voor mensen zonder wettig verblijf. 'Een aantal van die mensen waren te zien in de onvolprezen documentaire: 'Naar de Top'. Jongeren uit een Brusselse boksclub proberen samen een van de hoogste bergen in de Alpen te beklimmen, en zijn tegelijk op zoek naar zichzelf. Ze brengen hun verhaal zelf in beeld met hun smartphone.

Het verhaal van 'Naar de top' kreeg deze week ook een echo in Knack. Daarin vertelde auteur  Khaled Hosseini over zijn eigen verleden en hoe hij kijkt naar de Afghaanse jeugd vandaag. "Jongeren terugsturen naar Afghanistan is te gevaarlijk", zo stelt hij.

Interculturele communicatie en competentie

Deze dagen heel wat werk verzet in kader van thema interculturele competentie en communicatie.
In eerste instantie gisteren een tweedaagse atelier Interculturele Competentie afgerond. Tien professionals uit verschillende sectoren dachten na over volgende onderwerpen: wat is interculturele competentie precies? Hoe kunnen we het scherper definiëren en hoe kunnen we het ontwikkelen en ondersteunen bij medewerkers, klanten, de maatschappij in het algemeen? We lieten ons op onze zoektocht inspireren door heel wat bronnen: enerzijds bestaande handboeken als dat van Politeia (zie eerder) of Jitske Kramers Normaal is anders.  Anderzijds de rijke ervaring en inzichten van de deelnemers zelf, losgemaakt door de reacties op beeldmateriaal, zoals een aantal clips uit Johanatan Safran Foers' 'Everything is Illuminated'. Een heel boeiende uitwisseling, nog extra rijk door het idee van co-trainer Fanny Matheusen om de deelnemers aan de slag te zetten in een oefening volgens de principes van het coöperatief leren. De ene groep focuste op het thema 'coachen van interculturele competentie' ,de andere ontwikkelde een aantal elementen inzetbaar in trainingen en vorming rond dit thema. De deelnemers waardeerden de manier van werken heel erg: op korte tijd werden heel wat ideeën op tafel gebracht en mogelijke werkvormen uitgewisseld. Voor herhaling vatbaar dus, dat coöperatief leren, zeker in onze sector. Ook de website Diversiteit in Actie legt een rechtstreekse link tussen dit soort van samenwerkend leren en het aanscherpen van onze capaciteiten om om te gaan met verschillen. En zo maakten we onze training coherent qua inhoud en vorm.

Eens het atelier afgerond was het dan tijd om me voor te bereiden op een aantal intensieve dagen interculturele communicatie. Eerst en vooral, alles in stelling brengen voor een hele dag inspiratie en intervisie met Edwin Hoffman, ontwikkelaar van het TOPOI model. Vorig jaar mocht ik dit soort dag een eerste maal organiseren op het Kruispunt. De wachtlijst voor deelname was toen zo lang dat een herhaling niet kon uitblijven. En ook dit jaar liepen de aanmelding voor deelname erg vlot. Dat verwondert me niet. Dit model biedt heel wat mensen al jaren inspiratie en houvast in het werken rond communicatie in een steeds diverser context. Je kan er meer over lezen op de verder ook heel interessante site van Pigmentzorg.  En je kan tegelijk ook deelnemen aan een intensieve TOPOI tweedaagse die ik zelf mee begeleidt in het voorjaar van 2014.
Een tweede TOPOI activiteit valt net voor het weekend van 11 november: samen met collega Bram zal ik een workshop verzorgen op de Sensoa Netwerkdag Kwetsbare Migranten en Seksuele Gezondheid.  We gaan met de deelnemers een paar concrete cases analyseren en na denken over toekomstige aanpak. De aangeleverde praktijkverhalen beiden alvast stof tot nadenken: een zo gevoelig onderwerp als seksualiteit roept altijd al spanning en vaak ook onwennigheid op. Vaak wordt die dan 'cultureel' en 'religieus' vertaald, waardoor het geheel nog moeilijker bespreekbaar wordt. Ik beschouw het alvast als een hele uitdaging en eer om met deze professionals uit de zorg te mogen nadenken over hoe ze ook met hun cliënten en patiënten van andere origine aandachtig en open kunnen omgaan.